Stedevaart (2020) van Jan Brokken

Share on facebook
Share on twitter

Plot: In Stedevaart staan twintig non-fictie verhalen over steden en de beroemde kunstenaars die er gewoond hebben.

4.5 van 5

Inhoud:

Stedevaart is het vervolg op de veelgeprezen boeken van Jan Brokken over de Baltische staten (Baltische zielen) en Sint Petersburg (De gloed van Sint Petersburg). In dit nieuwe ebook worden beroemde kunstenaars gekoppeld aan de stad waarin ze woonden. Een duik in het verleden (bijvoorbeeld naar het Bologna van schilder Giorgio Morandi), maar ook een blik in het heden (cellist Anner Bijlsma in Washington dc.). In Stedevaart wordt bevlogen vertelkunst gecombineerd met Brokkens liefde voor kunst en cultuur. Een vruchtbare samensmelting van interessegebieden.

Fragment uit 'Stedevaart':

Lange tijd heb ik het tegendeel geloofd, maar Mahlers voorliefde voor Amsterdam had weinig met de stad zelf te maken. Hij zwierf niet middagen achtereen langs de grachten of de Amstel, raakte niet bekoord door de weerspiegeling van de gevels in het zacht rimpelende water. De geheimzinnige halftinten van Amsterdam inspireerden hem niet tot raadselachtige klanken; het bedrijvige van havens en kades zag hij niet als een stimulans maar werkte hem op de zenuwen. Als het even kon, wilde hij naar buiten de stad, naar de duinen bij Zandvoort of de hei bij Laren.

De Joodse aspecten van Amsterdam raakten hem evenmin. De Latijnse zwier, die mij zo verraste toen ik me alweer bijna een halve eeuw geleden aan de rand van de Jordaan vestigde, viel hem niet op. Het schijnt dat hij onder de indruk was van zijn bezoek aan het Rijksmuseum en in het bijzonder geraakt werd door de portretten van Rembrandt, maar je zou bijna zeggen: Wie niet? Bij de Nachtwacht heeft hij lang stilgestaan, wat zijn weerslag kreeg in de twee delen ‘Nachtmusik’ in de Zevende symfonie. Die zitten vol impressies maar je denkt er niet direct bij: Ja, dit is Amsterdam. Het marstempo uit ‘Nachtmusik i’ past goed bij de door Rembrandt afgebeelde compagnie, die zich immers gereedmaakt om uit te marcheren, maar de sfeer van de muziek blijft onmiskenbaar Weens.

Na de première van de Zevende in Nederland, die hij zelf dirigeerde, raakte Mahler snipverkouden. Op het perron van het Centraal Station kwam hij zakdoeken tekort en moest hij er twee van Alphons Diepenbrock lenen. Diepenbrock, die hem uitgeleide deed, was op dat moment Nederlands bekendste componist. Vlak voor de exprestrein naar Wenen vertrok, vroeg Mahler hem hoe hij het uithield in een stad waar ‘het altijd regent en waar het zo’n ontzettend lawaai is’. Ondanks die bijna fysieke afkeer (hij rilde als hij over Amsterdam sprak) zou de stad de geschiedenis ingaan als Mahlers tweede muzikale thuisoord.

Wat trok hem dan wel aan? Hij had meteen hoge verwachtingen toen hij in het najaar van 1903 voor het eerst voet zette op Nederlandse bodem. De man die hem een klein jaar eerder, op 9 juni 1902, tijdens het Musikfest in Krefeld, gevraagd had naar Amsterdam te komen, was de dirigent Willem Mengelberg. Sinds zijn vliegende start gold Mengelberg als een fenomeen. Ook in die tijd was het weinigen gegeven om op hun eenentwintigste jaar muziekdirecteur te worden in een belangrijke stad (Luzern) en op hun vierentwintigste chef-dirigent van het Concertgebouworkest. De ietwat opgeblazen maar opgewekt ogende Willem, die eigenlijk Wilhelm heette, had onmiskenbaar geniale trekjes: hij kon vrijwel alle orkestinstrumenten bespelen, en – niet onbelangrijk voor Mahler – was ook nog eens een bedreven koordirigent. Hij leek alles te kunnen met zijn armen; in een paar jaar tijd had hij het Concertgebouworkest uit de provinciale modder opgetild tot internationaal niveau. Een prestatie, Amsterdam stond als muziekstad nog in de steigers.

Audio-fragment van 'Stedevaart':

Het ebook 'Stedevaart' van Jan Brokken is bij o.a. Bol.com ook verkrijgbaar als:

Een ebook bestellen via ebooks.nu

Ebooks.nu spant zich in om zoveel mogelijk Nederlandstalige ebooks van alle uitgeverijen en alle auteurs beschikbaar te maken. Die kunnen vervolgens via Bol.com gekocht worden. Een online winkel die bekend staat om z’n ruime assortiment op leesgebied, snelle afwikkeling en uitstekende service. Maar het staat de bezoeker van deze website uiteraard vrij om het ebook bij een andere online winkel te kopen.